Débeda, austeridade e devastación: chegou a quenda de Europa - Susan George

Ao igual que a peste no século XIV, o azoute da débeda foi migrando paulatinamente do Sur ao Norte. A Yersinia pestis do século XXI non se propaga a través das ratas infestadas de pulgas, senón do letal fundamentalismo neoliberal, infestado de ideoloxía. Antes, os seus adaís tiñan nomes como Thatcher ou Reagan; agora soan máis ben a Merkel ou Barroso. Pero a mensaxe, a mentalidade e a medicina prescrita son basicamente os mesmos. A devastación provocada por ambas as dúas pragas tamén é similar. Sen dúbida, rexístranse menos mortes relacionadas coa débeda en Europa hoxe en día que en África hai tres décadas, pero seguramente estase a causar un dano máis permanente ao que no seu día foron as prósperas economías europeas...

...Economistas laureados e de renome como Paul Krugman ou Joseph Stiglitz opinan que os líderes europeos sofren de encefalograma plano, mostran unha total ignorancia en materia de economía e están abocados a un innecesario suicidio económico...

...Son unha fervente europea e desexo que Europa prospere, pero isto non é Europa. En contra da nosa vontade, arrastróusenos a unha guerra de clases. A única resposta que lle queda á cidadanía está no coñecemento e a unidade. O que impuxo o 1 por cento pode ser revogado polo 99 por cento. Pero máis vale que nos deamos présa: o tempo estase a esgotar.

Ler artigo completo >>

O que debes saber para que non che rouben a pensión

Este libro trata de poñer as cousas no seu sitio explicando da forma máis clara posible o que hai detrás de todo ese catastrofismo.

Hai xa anos que se iniciou un claro ataque ás pensións públicas, un dos dereitos máis apreciados pola poboación. Para iso difundiuse ata a saciedade un discurso catastrofista que a base de ser repetido calou fondo na xente: a sociedade faise vella e dentro duns anos non haberá traballadores suficientes para financiar as pensións, así que convén subscribir canto antes fondos privados.

Estas ideas adóitanse presentar acompañadas de informes sesudos que auguran un déficit insoportable para a Seguridade Social e a súa gran difusión mediática fai que a opinión pública remate por crer que o seu futuro está no aire.

A realidade é que este discurso carece de fundamento científico, está moi ideoloxizado, preséntase sen probas e, ata o momento, todas as súas predicións foron desmentidas polos feitos. Para disimulalo, siléncianse as análises dos que demostran que a viabilidade e o futuro das pensións teñen que ver con outros factores, que non se teñen encuenta para poder xustificar así a súa progresiva privatización.

Para Todos La 2 - Entrevista Vicenç Navarro y Juan Torres: "Lo que debes saber para que no te roben la pensión"

Vía planetadelibros.com e rtve.es

Decálogo para saír da crise

Por José María Mella, catedrático da Universidade Autónoma de Madrid

Desta crise pódese saír. É necesario claridade de ideas. A continuación propoño algunhas, baseadas nas formulacións de Krugman, do que recomendo a lectura do seu último libro (¡Acabad ya con esta crisis!).

Primeira: "O que falla é a demanda". Os consumidores non consumen, os empresarios non invisten e os exportadores non exportan o suficiente.

Segunda: "O teu gasto é o meu ingreso e o meu ingreso é o teu gasto". Isto é obvio para todos, menos para os que nos mandan. Se os individuos nos apertamos todos os cintos e tamén o fai o goberno, quen compra a produción?

Terceira: "Gastar menos pódeo facer un individuo ou unha familia, pero non toda a sociedade". Todos os países europeos compran menos do que poden producir: isto pódeo facer un individuo; se o fai toda a sociedade: o resultado é a crise.

Lo que debes saber para que no te roben la pensión

O que debes saber para que non che rouben a pensión 

Vicenç Navarro, Juan Torres López

Este libro trata de poñer as cousas no seu sitio explicando da forma máis clara posible o que hai detrás de todo ese catastrofismo.

Hai xa anos que se iniciou un claro ataque ás pensións públicas, un dos dereitos máis apreciados pola poboación. Para iso difundiuse ata a saciedade un discurso catastrofista que a base de ser repetido calou fondo na xente: a sociedade faise vella e dentro duns anos non haberá traballadores abondo para financiar as pensións, así que convén subscribir canto antes fondos privados.

Estas ideas adóitanse presentar acompañadas de informes sesudos que auguran un déficit insoportable para a Seguridade Social e a súa gran difusión mediática fai que a opinión pública remate por crer que o seu futuro está no aire.

A realidade é que este discurso carece de fundamento científico, está moi ideoloxizado, preséntase sen probas e, ata o momento, todas as súas predicións foron desmentidas polos feitos. Para disimulalo, siléncianse as análises dos que demostran que a viabilidade e o futuro das pensións teñen que ver con outros factores, que non se teñen en conta para poder xustificar así a súa progresiva privatización.

Vía Lecturalia.com

O desastre económico actual era predicible

Vicenç Navarro, 26 de abril de 2013

Este artigo sinala que a crise tan profunda da economía española, co desemprego maior que existise ata agora, era doadamente predicible, como alertamos algúns autores xa dende o inicio da crise. As políticas neoliberais con recortes do gasto público, incluíndo o social, e diminución dos salarios, están a crear un problema enorme de falta de demanda doméstica, que non pode resolverse a base de maior endebedamento, resultado da carencia de crédito, este último consecuencia, á súa vez, da enorme concentración das rendas de capital e o seu excesivo crecemento a base de investimentos especulativos.

Uns poucos estivemos a dicir dende que se iniciou a crise que as políticas públicas que se están a aplicar durante estes anos de recesión son profundamente erróneas e están a levar aos países da Unión Europea (e moi en especial aos países da periferia da Eurozona) ao desastre. Como era predicible, os feitos que están a acontecer, co maior incremento do desemprego coñecido ata agora, están a mostrar que, por desgracia, levabamos razón.

En realidade, o problema co que nos enfrontamos é doado de entender e de resolver. Hoxe o sector privado da economía está paralizado ou en declive debido á falta de demanda e á escaseza de crédito para que as empresas e as familias poidan investir e/ou consumir. A evidencia diso é clara, robusta e abafadora. Ante esta situación, o único sector que pode estimular e facer crecer de novo á economía é o sector público. Así se saíu da Gran Depresión a principios do século XX en EUA e en Europa. En EUA, a Administración Roosevelt aumentou o investimento e o gasto público dun xeito moi notable, acentuándose mesmo máis co inicio e posterior desenvolvemento da II Guerra Mundial. En Europa foi este mesmo conflito o que creou un grande aumento do gasto e investimento públicos, que resolveu o problema da Gran Depresión.

Ignacio Ramonet: "Chegou a hora de reinventar a política e o mundo"

Vía eldiario.es

Ignacio Ramonet (Redondela, 1943), é un dos pensadores máis lúcidos dos últimos tempos. Instalado en París dende 1972, sociólogo e semiólogo, especialista en xeopolítica, profesor de Teoría da Comunicación, sagaz xornalista, a súa forma de mirar e interpretar a modernidade e, por extensión, a globalización, fai das súas ideas un punto de inflexión necesario contra o pensamento dominante. Diario Kafka falou con el sobre a actualidade política, a crise e os emerxentes movementos sociais, Europa e o porvir.

"... estes partidos (os de esquerdas) están comprometidos con esta mesma política conservadora que eles foron os primeiros en aplicar..."

"... O movemento do 15M, non obstante, é o reflexo da derruba xeral de todas as institucións (Coroa, xustiza, Goberno, oposición, Igrexa, autonomías...). Nese sentido, é o máis positivo que aconteceu na política española dende o final do franquismo. O máis fresco e innovador..."

".... Só dende hai trinta anos -ou sexa, nada nunha historia de séculos-, o mercado quixo expulsar o Estado do campo da economía. Hai que volver ao sentido común, a un keynesianismo razoable: tanto Estado como sexa necesario e tanto mercado como sexa indispensable. A proba evidente do fracaso do sistema neoliberal actual son os axustes e rescates que demostran que os mercados non son capaces de regularse por si mesmos. Autodestruíronse pola súa propia voracidade. Ademais, confírmase unha lei do cinismo neoliberal: privatízanse os beneficios pero socialízanse as perdas..."

"... A socialdemocracia fracasou porque ela mesma participou na liquidación do Estado de benestar, que era a súa principal conquista e o seu gran sinal de identidade..."

Entrevista completa

Sampedro, Apóstolo do 15M

Vía rtve.es

O día no que se cumpría o primeiro aniversario do movemento #15M recibimos a José Luis Sampedro, unha das mentes máis lúcidas do país e faro ideolóxico para o descontento social. Sampedro abríunos as portas da súa casa e falounos da situación económica, da perda de valores, da súa obra literaria, do pensamento crítico e mesmo da súa propia morte. Un sabio sen tabús, vitalista, que creía nunha morte bonita e digna, el tiña esa ambición. Un programa imprescindible para estes tempos.

Carne cruda - Sampedro, Apóstol del 15M - 15/05/12

Lo llamaban democracia - Colectivo Novecento

Quen ía imaxinar naquel setembro de 2008 que a caída de Lehman Brothers daría inicio, non só á grave crise económica que estamos a sufrir, senón tamén a unha crise política na que xa se cuestiona o réxime emanado da Constitución de 1978. Neste libro, con rigor e compromiso, explícanse de xeito accesible as claves económicas e políticas que marcan este proceso, así como os inmediatos dilemas que se formulan.

Viñetas e fotografías das últimas resistencias cidadás acompañan os textos deste primeiro libro conxunto do Colectivo Novecento, no que supón unha suxestiva reivindicación da política como o mellor modo de recuperar a democracia.

Colectivo Novecento é un grupo que trenzou a súa amizade fai xa quince anos no seo dunha asociación universitaria, Economía Alternativa. Uns e outras seguiron vías moi diversas nas súas inquietudes políticas e profesionais. Hai un ano decidiron crear o blog de economía crítica e pensamento político: www.colectivonovento.org

Nesta plataforma pódense encontrar materiais complementarios (bibliografía, gráficos, actualizacións) a algúns dos textos deste libro.

Índice e presentación

Vía Icaria Editorial

X.M. Beiras - Conferencia no IES de Curtis

Conferencia "Crise e movementos sociais" de Xosé Manuel Beiras Torrado na 20ª Semana Cultural do IES de Curtis, o 18 de marzo de 2013

X.M. Beiras - Conferencia no IES de Curtis from Curtisbiblio on Vimeo.

É a Renda Básica unha utopía?

Juan Antonio González – Attac Oviedo

(...) Nestes tempos que corren, sería unha ilusa utopía establecer unha Renda Básica (RB) na España actual? Non debemos falar de ilusións utópicas cando unha RB xa existe nalgúns países como Alaska ou Irán (aínda que neste último caso a renda vai destinada á familia e non ao individuo); non debemos facelo porque en España, dous estatutos de autonomía recollen unha "renda mínima de cidadanía" (o catalán e o valenciano), non debemos facelo cando o Parlamento Vasco aproba con amplo consenso político, un relatorio sobre a RB, para que unha comisión de traballo a examíne. En fin, non debemos facelo cando o 28 de abril de 2009 créase unha subcomisión parlamentaria nas Cortes españolas para o estudo da viabilidade da implantación dunha RB.(...)

(...) En España sobreviven no 2011, dez millóns de pobres. A marzo do 2013, as dez primeiras fortunas do este país (repito só as dez primeiras) son homes e mulleres que atesouran preto dos noventa e dous mil millóns de dólares, un remanente bastante parecido á actual fraude fiscal, unha cantidade de diñeiro que acabaría coa severa pobreza neste país. Previa reforma fiscal, existe diñeiro suficiente para financiar unha RB; máis aínda, si tal reforma se puxese en marcha e aflorase o diñeiro "B", poderíase levar a término a RB sen que fose necesario unha maior presión fiscal, tan só é cuestión de vontade política. Un pacto social debe ser instrumentado recoñecendo que o mercado por si só non é unha alternativa á distribución da renda.

Ver artigo completo >>

Rede Renda Básica

Experiencias de finanzas éticas desafían á banca tradicional en Andalucía

Artigo publicado por Ana Carretero el eldiario.es

Foto: Julio Albarrán / ZEMOS98 CC-NC-SA

Na Comunidade Autónoma estanse dando casos como o da cooperativa Coop57 ou a banca ética Fiar. Fiar prestou un total de 3.127.000 euros a empresas andaluzas e extremeñas desde 2009.

Prestan diñeiro, pero non son bancos nin financeiras de créditos rápidos nin caixas de aforro. Non se rexen por índices financeiros coñecidos como o Euríbor. Funcionan de xeito asembleario e son os seus integrantes quen deciden quen forma parte da cooperativa, que interese dáse aos seus socios aforradores ou que préstamos concédense. Para entender como funcionan pode ser moi ilustrativo o caso de Eduvigis, unha veciña de 65 anos do barrio do Zaidín granadino que ata fai un ano confiara os aforros de toda a súa vida a Bankia. "Cando me decatei dos problemas financeiros da entidade, decidín sacar o meu diñeiro do banco e comezar a formar parte como socia ahorradora de Coop57", explica.

Como ela, un total de 150 persoas aportan os seus aforros a esta entidade en Andalucía, que xunto coas 28 cooperativas que a integran, son as responsables do financiamento dun crecente grupo de empresas andaluzas nun momento no que a banca tradicional pechou o grifo do crédito. "Coop57 comezou a súa actividade na comunidade en 2008, pero a medida que a crise vaise agravando, cada vez son máis os cidadáns e as empresas que se interesan por esta iniciativa", conta Óscar García, socio de Coop57 Andalucía.

Internet: un bo aliado para lograr avales colectivos

Artigo de Alberto Garzón sobre o actual modelo de crecemento económico

Este artigo foi publicado por Alberto Garzón Espinosa no xornal eldiario.es o 22 de febreiro de 2013.
Nel fai unha análise seria e rigorosa do modelo económico actual. Aínda que longo, paga a pena adicar uns minutos á súa lectura; a súa linguaxe sinxela permite ser lido por persoas sen grandes coñecementos de economía.

O modelo de crecemento económico do Partido Popular

O 13 de febreiro de 2013 o ministro de economía foi interpelado no Congreso para que explicase o modelo de crecemento da economía española trala crise. As súas palabras foron claras: "o modelo de crecemento da economía española é o que xa apunta a economía española hoxe, é un modelo baseado nas exportacións de bens e servizos". E despois engadiu que concretamente o crecemento viría polo lado dos "servizos non turísticos, que son normalmente servizos de alto valor engadido, nos cales compítese no mundo, como consecuencia basicamente do coñecemento. España ten un superávit e capacidade de competir, e iso é unha indicación clara do que dicía anteriormente. Ese é o modelo que nós queremos".

O ministro facía así referencia a un cambio cualitativo moi importante que está vivindo a economía española: o desprazamento desde un modelo dirixido polo endebedamento e a demanda interna (debt-led) cara a un modelo baseado na exportacións de bens e servizos (export-led). Pero, ademais, concretaba o ministro que se tratará de servizos de alto valor engadido, o que requirirá un nivel alto de cualificación dos traballadores. As preguntas que nos facemos son: é viable este modelo de crecemento? sobre que sectores reais aséntase?

O capitalismo empeza a ceder terreo... ideolóxico?

Artigo de Carlos Elordi publicado en eldiario.es o 14/02/2013

Nas altas esferas da economía mundial, cando menos nalgúns dos seus sectores e personaxes, empeza a atisbarse un cambio de actitude respecto de cales han de ser as prioridades da política económica. É difícil valorar a súa profundidade, saber si é meramente formal ou si, dentro de poucos meses, esquecerase. O que si parece claro é que o malestar xeral nas sociedades occidentais, e talvez tamén o temor a estallidos de ira popular, empeza causar impacto nalgúns poderosos do mundo.

O economista norteamericano Joseph Stiglitz, pouco sospeitoso de simpatizar co mundo do diñeiro e coa dereita económica, subliña eses novos aires nun artigo que publica hoxe o diario francés Les Echos e que empeza con esta frase: "Antes do desastre de 2008, os capitáns das finanzas e da industria alardeaban das virtudes da mundialización, da tecnoloxía e da liberalización dos servizos financeiros, que se supoñía que abrían unha era de crecemento sen fin e en beneficio de todos. Xa non estamos niso. É moi sintomático que o tema do debate da recente reunión de Davos (que ata hai pouco considerábase o cume do capitalismo mundial) sexa o das desigualdades económicas. E que nese debate ninguén se atreveu a dicir que o que é bo para os ricos termina por beneficiar aos pobres?".

Outra novidade imprevista que Stiglitz destaca no seu artigo é o que Christine Lagarde dixo en Davos. Porque a directora do FMI, prácticamente transfigurándose, expresou unha "verdadeira"- di Stiglitz- preocupación polo dereito das mulleres. Puxo, "de novo", o acento entre desigualdade e inestabilidade e recoñeceu o papel esencial da negociación colectiva e dun salario mínimo para reducir as desigualdades. Ata parecía de esquerdas, ela, que fai non moito foi ministra de Economía de Sarkozy.

15M: «Excelente. Revulsivo. Importante»

Ficha técnica e sinopse:

15M: "Excelente. Revulsivo. Importante"
Escrita e dirixida por Stéphane M. Groso
Unha produción de Madrid.15M.cc
2012 / HD / cor / stereo / 75 minutos

O pasado 15 de maio de 2011 todo cambiou, ou nada. Decenas de miles de cidadáns saíron ás rúas para o que sería o comezo do cambio definitivo na sociedade española e nas mentes das persoas, ou non. E non foi só "un movemento 15M", foron "moitos 15Ms", tantos como persoas. En 15M: "Excelente. Revulsivo. Importante", asistimos en primeira persoa a unha desas experiencias en Madrid. Non á máis importante ou a máis vistosa, sencillamente, a unha máis.

Susan George - Entrevista

As políticas de austeridade en Europa estanlle dicindo ás persoas dúas cousas: que son culpables da crise porque estiveron vivindo por riba das súas posibilidades e que teñen que pagar por iso.

Susan George reflexiona nesta entrevista acerca das diferenzas de clase e da guerras de clases, a importancia da educación e o seu papel na construción da democracia. Comparte o seu punto de vista da crise e as razóns polas que España se converteu nunha "rata de laboratorio". Cre na tradición intelectual de Europa e ofrece algunhas reflexións sobre os logros posibles.

Vía tni.org

A privatización da sanidade

Artigo publicado por Vicenç Navarro no diario digital EL PLURAL, 4 de febreiro de 2013

Este artigo mostra a enorme ineficiencia económica e falta de sensibilidade ao usuario do sistema sanitario privado de Estados Unidos.

A aqueles políticos e economistas que desexan privatizar a sanidade, utilizando o argumento de que a sanidade privada é mellor que a pública, aconséllolles que estuden o sistema sanitario estadounidense, onde o seu financiamento é predominantemente privado, xestionándose a través de compañías de seguros privadas, tal como están suxerindo que se faga os partidos conservadores e liberais en España e na Unión Europea. É un sistema que coñezo ben, como resultado de vivir naquel país durante moitos anos, tendo intentado cambialo cando a Sra. Hillary Rodham Clinton pediume que a axudase, integrándome no seu grupo de traballo na Casa Branca, sendo o seu  obxectivo precisamente cambiar aquel sistema para facelo máis equitativo e máis eficiente, pois é un dos sistemas sanitarios máis ineficientes e menos equitativos dos hoxe existentes. Só basta citar algúns datos para velo.

El Rescate - Ignacio Escolar e Emilio Ontiveros

O economista Emilio Ontiveros e o xornalista Ignacio Escolar, director de eldiario.es, publican un libro que recolle unha longa conversación entre os dous sobre o presente e as causas da crise que afecta ao país.

"Un relato moi convincente sobre o que está sucedendo no mundo, e especialmente en España desde fai máis de cinco anos".
Así describe o xornalista Joaquín Estefanía El Rescate no prólogo, un ensaio co que, nas súas palabras, o lector "aprenderá e comprenderá. Pódese pedir moito máis?". As conversacións entre Ontiveros e Escolar abordan os principais aspectos da crise económica e financeira. Arrinca coas causas, e repasan a burbulla inmobiliaria, a fiscal, a responsabilidade dos bancos e o rescate ás grandes empresas.

Vía el diario.es

Teorías económicas sobre a crise

Artigo de Vicenç Navarro publicado en Fundación Sistema Digital o día 3 de xaneiro de 2013

As dúas grandes teorías existentes para explicar o porqué da crise actual son, unha, a que a atribúe a unha gran expansión do crédito bancario que causou un gran endebedamento das poboacións aos dous lados do Atlántico Norte. Esta teoría está amplamente estendida nos círculos conservadores e neoliberais europeos (aínda que tamén se presenta entre opcións políticas de centroesquerda) e domina o pensamento económico que goberna a Unión Europea. A outra teoría é a que considera que tal endebedamento débese á diminución da capacidade adquisitiva da poboación. Esta teoría é a que prevalece entre as esquerdas e entre os movementos sociais como os sindicatos, tanto europeos como norteamericanos.

Ler artigo completo >>

¡ACABAD YA CON ESTA CRISIS! - Paul Krugman

Paul Krugman, Premio Nobel de Economía en 2008, escribiu un libro realmente extraordinario no que as causas da actual crise económica, os motivos que conducen a que sigamos sufrindo hoxe as súas consecuencias e a forma de saír dela, recuperando os postos de traballo e os dereitos sociais ameazados polos recortes, explícanse cunha claridade e sinxeleza que calquera pode, e debería, entender.

"Nacións ricas en recursos, talento e coñecementos - os ingredientes necesarios para alcanzar a prosperidade e un nivel de vida decente para todos - atópanse nun estado de intenso sufrimento". Como chegamos a esta situación? E, sobre todo, como podemos saír dela? Krugman expón estas cuestións coa súa habitual lucidez e ofrécenos a evidencia de que unha pronta recuperación é posible, se os nosos dirixentes teñen a claridade intelectual e a vontade política de acabar xa con esta crise.

Os erros do FMI

Artigo de José María Mella, Catedrático da Universidade Autónoma de Madrid e membro do colectivo EconoNuestra

Dous documentos recentes do FMI (Fondo Monetario Internacional) recrudeceron o debate, existente desde hai xa moitos anos, sobre o efecto das reducións ("recortes") do gasto público no ritmo de crecemento da economía. Estes documentos son Perspectivas Económicas Mundiais (outubro de 2012) e Erros de Predicción do Crecemento e Multiplicadores Fiscais (Xaneiro de 2013).

A relevancia do debate é evidente, porque as súas conclusións afectan directamente ás predicciones realizadas sobre o crecemento das economías, ás políticas económicas prescriptas polo organismo internacional aos gobernos e, sobre todo -que é ao final o que conta-, ás condicións de vida e de traballo de decenas de millóns e millóns de cidadáns.

Nos citados documentos conclúese, trala aplicación das técnicas de cálculo ao uso, que os "pronósticos do FMI subestimaron significativamente o incremento do desemprego e a caída no consumo privado e o investimento asociados á consolidación fiscal"; aínda que, escapando a toda lóxica, tamén se afirma que estes "resultados non implican que a consolidación fiscal -así chama o FMI aos "recortes"- sexa indeseable".

(...) O primeiro erro é o relativo á subestimación dos "multiplicadores fiscais"; isto é, os efectos dos cambios nos gastos públicos -os "recortes"- sobre o crecemento económico. O FMI supuxo que o multiplicador fiscal era aproximadamente 0,5: por cada euro de "recorte" do gasto público, a economía decrecería 50 céntimos. Pero, en realidade, o efecto negativo non foi de 0,5 senón de 1,7 ou ata máis. Isto quere dicir que a economía decreceu moitísimo máis do esperado, como mínimo tres veces máis.

(...) O segundo erro é que, no caso dos países europeos que aplican todos e simultáneamente políticas de austeridade, non ten moito sentido utilizar multiplicadores fiscais nacionais. Habería que utilizar multiplicadores fiscais europeos, porque os efectos contractivos das reducións de gasto de cada país transmítense vía caída do comercio a todos os países. Outra razón que abunda na idea de que os multiplicadores son moito maiores que os esperados.

O terceiro erro consiste en que os multiplicadores son maiores tamén do esperado pola ausencia dunha política monetaria do Banco Central Europeo centrada no crecemento e o pleno emprego, que puidese contrarrestar os efectos contractivos dos "recortes" de gasto. De novo a realidade é tozuda e mostra que o diñeiro non chega á economía real de familias e empresas, senón que se queda en mans dos bancos.

Ver artigo completo>>