De tod@s para tod@s? - Educación

"Por cada euro investido en educación, obtéñense catro euros, cuadriplícase o investimento produtivo, coa condición de que ese investimento sexa sostido no tempo, mantéñase, e sabendo que ese beneficio obterase a medio ou longo prazo"

Noam Chomsky - O obxectivo da educación: a deseducación

Noam Chomsky - El objetivo de la educación: La deseducación from biovictor on Vimeo.

Por que a xente non reacciona? A indefensión inducida

A Indefensión Aprendida, adquirida ou inducida, termo acuñado polo profesor Martin Seligman, é unha condición psicolóxica na que un suxeito aprende a crer que está indefenso, que non ten ningún control sobre a situación na que se encontra e que calquera cousa que faga é inútil.

Os efectos da indefensión serán maiores se un tende a pensar que a non continxencia é debida a factores estables ou de carácter global, mentres que os efectos serán menores ou transitorios se un tende a atribuír o fenómeno a factores inestables ou de carácter máis específico. Ou sexa, se lle atribuímos á crise global a culpa da nosa situación e se alleamos de nós a posibilidade de elección da resposta, quedamos indefensos ante os poderes fácticos, aos cales nos renderemos sen exercer ningunha resposta. Iso explicaría, por exemplo, o por que os prisioneiros dos campos de concentración non se rebelaron contra os nazis.

Moitos de nós vemos con claridade quen son os responsables directos da crise e somos capaces de sinalalos e actuar contra eles. Preguntámonos por que tanta xente se resigna, aínda, nas súas casas, en lugar de saír a encher as rúas. Porque, certamente, non deixamos de escoitar as mesmas frases, as mesmas mensaxes, que se repiten como mantras sen sentido: vivimos por enriba das nosas posibilidades, non podemos facer nada, eles sempre gañan, todo está perdido, que podemos facer nós sós contra o sistema? Frases que reflicten un incomprensible conformismo. Pero, que se o analizamos dende o prisma de que estamos baixo unha hipnose colectiva, baixo a indefensión inducida, cobra máis sentido.

A indefensión provoca unha actitude pasiva da que se aproveita o Sistema, para dominar calquera impulso de reacción que a Cidadanía puidese ter fronte a unha xestión abusiva dende o Poder.

Como os bancos nos rouban

Unha nena de 12 anos explica claramente como os bancos nos rouban e estafan coa axuda dos gobernos

No pienses en un elefante. Lenguaje y debate político - George Lakoff

Esta obra supón un manual imprescindible sobre linguaxe política, xa que pode ser de utilidade a calquera forza política, así como a calquera persoa cunhas nocións mínimas sobre política en todo o mundo.
Coa súa teoría do enmarcado, exemplificada brillantemente en numerosos casos como o do partial birth abortion ou o da Lei de ceos limpos, Lakoff consegue non só establecer o camiño a seguir polos demócratas americanos na súa loita polo poder, senón que tamén achega ao votante da rúa a realidade do funcionamento do cerebro humano á hora de elixir entre un ou outro candidato, e de como utilizan os políticos a comunicación para conseguir levarse á xente ao seu terreo. Ésto, unido á sinxela linguaxe que utiliza e que o converte nun libro de moi fácil comprensión, dálle á obra un carácter pedagóxico e universal.

George Lakoff, nado en 1941, é profesor de Lingüística na Universidade de California, Berkeley e membro fundador do Rockridge Institute.
É un dos lingüistas mundialmente máis recoñecidos, especialista en Lingüística Cognitiva e no estudo científico da natureza do pensamento e da súa expresión na linguaxe.
Desde mediados da década de 1980 aplicou a lingüística cognitiva ao estudo da política e, en especial, ao enmarcado do debate político público.
Ademais do seu traballo sobre pensamento e linguaxe políticos, desenvolve unha gran actividade académica. Pronunciou innumerables conferencias en múltiples e importantes universidades en ducias de países en todo o mundo.
Entre 1995 e 2001 formou parte da Xunta científica do Instituto de Santa Fe, presidiu a Asociación Internacional de Lingüística Cognitiva e o Patronato Rector da Sociedade de Ciencia Cognitiva, e codirige xunto a Jerome Feldman o Proxecto sobre Teoría Neuronal da Linguaxe do Instituto Internacional de Ciencia da Computación en Berkeley.
Foi un dos fundadores da Semántica xenerativa en lingüística na década dos 60, fundador da Lingüística cognoscitiva nos anos 70, e un dos investigadores da Teoría neural da linguaxe nos 80.
Nos últimos anos aplicou as súas investigacións á política, fundando o Rockridge Institute, un think thank de carácter progresista.

Podes descargar o libro aquí >>

Curso: A Economía que non che ensinan en clase

Curso organizado pola Asociación de Economía Alternativa da Universidade Complutense de Madrid do 27 de febreiro ao 15 de maio. Os materiais estarán dispoñibles no blog da asociación.

"Ten como obxectivo analizar críticamente os contidos do programa de estudos de grao e licenciatura que se imparten na Facultade de Ciencias Económicas e Empresariais, visibilizando as súas limitacións e sesgos na interpretación e compresión dos principais fenómenos económicos actuais. Á vez, exploraranse enfoques e visións alternativas que teñen un peso minoritario na docencia académica da economía..."

Ver máis >>

"Entre maestros": un docu-experimento sobre o que pasa si intentas innovar en clase

Non paramos de falar sobre os problemas da educación pero que ocorre cando se fai algo distinto nunha clase? Están os alumnos preparados? E o profesor?

É a premisa de "Entre maestros", un documental español a metade de camiño entre un reality e o xénero de películas épicas sobre profesores que se estrea o venres 8 de febreiro na web Filmin.es (2,95 euros) e que foi realizado en coproducción con Televisión Española. A cinta retrata 12 días de clase reais que tiveron lugar no mes de xullo de 2012 en Barcelona. O profesor é Carlos González, un docente e formador con 24 anos de experiencia ensinando matemáticas e físicas. Os alumnos, 11 mozos e mozas de entre 16 e 18 anos, non se coñecían entre si e seleccionáronse nun casting. "Buscamos o máis representativo dunha clase", explica o director e productor do documental Pablo Usón. "O rebelde, o pasota, o simpático..". Pero unha vez establecidos os roles, o profesor fai todo o posible por provocar aos alumnos para que se saian deles e por "fomentar o seu autocoñecemento". A forma: falando, falando todos moito. Do concepto de que "todos son mestres" e de que todos aprendemos de todos xorde o título do documental.

A idea, conta Usón, xurdiu cando leu un libro "Veintetrés maestros de corazón. Un salto cuántico en la enseñanza", publicado por Carlos González [descargable aquí, gratis] no que o profesor imaxínase á súa clase ideal, unha na que non tivese que seguir as normas educativas vixentes. Tras lelo, o director e productor propúxolle ao profesor crear esa clase real e gravala. "Todo o que recibimos sobre educación é negativo, hai un consenso entre pais, profesores, alumnos, de que o sistema non funciona. Carlos e outros como el propoñen cousas. Non fai falta romper o sistema, cada profesor dentro da súa clase pode esquecerse de corazas e facer o que lle pareza", di, convencido de que outra educación é posible e de que non se trata só dunha cuestión de diñeiro.

Durante a hora e vinte e cinco minutos de duración de "Entre mestres" asístese á evolución dos alumnos, desde o desconcerto inicial ("este tío está como unha cabra", din do profesor cando os saúda o primeiro día cun "boas noites") ata os momentos tremendamente emotivos do final do documental, cando o grupo atópase moito máis unido.

Cun orzamento de 300.000 euros, a película foi producida por Alea, que tamén realizou películas como "The Pelayos" ou a teleserie "23-F: El día más difícil del Rey".

Descartada a distribución tradicional en cines (só vaise a estrear nos de Girona e de Barcelona), Usón aposta por internet. Primeiro no estreo a través de Filmin; depois, promete que as 50 horas reais de material que gravaron serán postas na rede para que os interesados en estudar o experimento educativo íntegro poidan facelo.

Funcionou? "Todos din que aprenderon e os pais nótanos cambiados", fai balance Usón un ano e medio logo da gravación. Pero o experimento acabou. Tras eses doce días, volveron a sistema. Queda o documental.

"Entre maestros" al descubierto (Vídeo)

Vía huffingtonpost.es

Susan George - Entrevista

As políticas de austeridade en Europa estanlle dicindo ás persoas dúas cousas: que son culpables da crise porque estiveron vivindo por riba das súas posibilidades e que teñen que pagar por iso.

Susan George reflexiona nesta entrevista acerca das diferenzas de clase e da guerras de clases, a importancia da educación e o seu papel na construción da democracia. Comparte o seu punto de vista da crise e as razóns polas que España se converteu nunha "rata de laboratorio". Cre na tradición intelectual de Europa e ofrece algunhas reflexións sobre os logros posibles.

Vía tni.org

Que farías da túa vida si o diñeiro non importase?

Hai quen di que non hai que estudar o que apetece senón o que é necesario. Recoméndaselle aos universitarios non guiarse só por preferencias persoais ou tradicións familiares senón ter en conta as posibilidades de empregabilidade.

E si o razoamento é outro?...

 

O Sistema Educativo Finlandés

The Finland Phenomenon: Inside the World's Most Surprising School System (O fenómeno finlandés: O sistema escolar máis asombroso do mundo) é un documental de 60 minutos que describe por que Finlandia posúe un sistema educativo que foi situado por máis dunha década como entre os mellores do mundo. É un sistema educativo moi diferente ao do resto de países, e o seu éxito rotundo levounos a gañar premios en todos os ámbitos. Os alumnos estudan menos, teñen menos tarefas, en tanto que os profesores reciben un soldo competitivo e atópanse totalmente implicados no seu traballo. Por que Finlandia? Bob Compton, creador do documental, xunto ao investigador de Harvard, o doutor Tony Wagner, decidiu pescudalo. Os resultados consignáronse neste filme. Wagner, educador desde sempre e autor do bestseller "The Global Achievement Gap" (A brecha de logros mundial), lévanos ao interior deste sistema nestes 60 minutos, pois está máis que suficientemente cualificado para explorar e explicar o éxito finlandés. Desde o salón de clases e a través de entrevistas con estudantes, profesores, pais, administrativos, directores e funcionarios do goberno, Wagner revélanos os factores que levaron a Finlandia a posuír o sistema educativo catalogado como número uno no mundo.

Cuestión de Educación

Programa Salvados de Jordi Évole (lasexta.com)

Qué hacemos con la educación

Que educación queremos?

Aínda que talvez sexa mellor preguntar: que sociedade queremos? En tempo de recortes e contrarreforma, que futuro nos depara o maior ataque á educación en democracia?

Que sociedade queren construír quen apostan pola privatización, a segregación e o desmatelamento da pública? Fronte a unha escola baseada na exclusión, a desigualdade, o elitismo disfrazado de excelencia e o sometimiento ao mercado, nin nos resignamos nin nos conformamos con salvar os mobles: apostamos por que educar sexa moito máis que estudar para superar exames: educar para saber, para pensar, para ser libres; educar para a convivencia e para construír unha democracia mellor.

Que educación queremos?

Que sociedade queremos construír?

Que facemos?

Vía quehacemos.org

Unha escola de economía para suspender o medo

Artigo de Pau Llop en Colaboratorio, blog de el diario.es

• En febreiro abrirá en Valencia a primeira sé de Okonomía, un proxecto de educación cidadá que se está financiando vía crowdfunding.
• Pretende crear na cidadanía un marco crítico e máis consciente na súa relación coas finanzas.

A palabra "economía" vén da raíz grega "oikos", que significa "fogar". Un vocábulo derivado, "Okonomia", refírese á tarefa de administrar o fogar dunha forma prudente, equitativa e sensible ás necesidades de quen nel viven. Estes son os cimentos de Okonomia, a primeira escola popular de economía que se constrúe neste mesmo momento vía crowdfunding (xa alcanzou o orzamento mínimo) e que abrirá as súas portas moi pronto, en febreiro, contando con mentores como o economista Arcadi Oliveres.

Trátase dun lugar físico, pero nómada, que aspira a expandirse como metodoloxía en todos aqueles barrios e pobos de España onde haxa unha familia, un fogar -un "oikos"- que estea sufrindo sen saber como nin por que o zarpazo dunha crise da que na súa causa aínda non alcanzan a comprender cal foi o seu papel.

Estudar a carreira en Francia é cinco veces máis barato que en España

O prezo público dun grado universitario en Francia é de 181 euros ao ano fronte aos máis de 1.000 euros de media en España.

Aumenta case un 20% o número de estudantes españois que marchan a universidades públicas francesas por motivos económicos.

Os altos prezos das taxas universitarias en España comezan a provocar unha emigración ao estranxeiro motivada non só por razóns académicas senón económicas. O Goberno francés rexistra un incremento de case o 20% no número de alumnos españois que nos dous últimos cursos optou por matricularse nalgunha das 80 universidades públicas do país veciño. O prezo público dun grado universitario en Francia é de 181 euros ao ano fronte aos máis de 1.000 euros de media en España.

As facultades de París, seguidas polas de Burdeos, Montpellier, Lyon e Toulouse son as que máis atraen aos universitarios españois que miran ao país veciño para matricularse en carreiras relacionadas con Linguas e Ciencias Humanas, ademais do área de ciencias sanitarias, como Medicina, Fisioterapia e Enfermería, e Enxeñeirías.

Os datos de CampusFrance en España, unha axencia pública dependente dos ministerios de Asuntos Exteriores e de Educación Superior do Goberno francés, confirman que os españois son os estudantes estranxeiros cuxa presenza máis se incrementou nas universidades públicas francesas nos dous últimos anos. En termos absolutos trátase dun número aínda discreto (5.740 alumnos o curso pasado) pero si marca un cambio de tendencia significativo, ata o extremo de que o servizo de Cooperación Universitaria da embaixada de Francia en España está realizando un estudo estatístico sobre o perfil e motivaciones destes alumnos.

"Polas peticións de información e matrícula que recibimos, o principal motivo que esgrimen os estudantes españois é o económico. Aseguran que as taxas universitarias en España son moi caras e buscan a oportunidade de estudar noutro país onde esas matrículas son máis baratas. E efectivamente, así é en Francia, onde temos un sistema de financiamento público da educación superior a cargo do Goberno que supera en máis dun 80% o custo desas matrículas", sinalou á SER a responsable de CampusFrance en España, Jessica N'koumba.

Cambio de paradigmas na educación

"Si a educación paréceche cara, proba coa ignorancia" 

Albert Einstein

Un día visitando un cole vin a unha nena de seis anos concentradísima debuxando.

Pregunteille: "Que debuxas?".

E contestoume: "A cara de Deus".

¡. ..! "Ninguén sabe como é", observei.

"Mellor - dixo ela sen deixar de debuxar-,agora saberano".

Recomendo o visionado do vídeo da conferencia de Ken Robinson, As escolas matan a creatividade. Trátase dun interesante resumo sobre a urxente necesidade de reformular a percepción de intelixencia, creatividade, imaxinación, educación....Picasso dicía "todos os nenos nacen artistas, o difícil é que o sigan sendo cando medren"...

Interesante, tamén, a entrevista feita por Eduard Punset a Ken Robinson no seu programa Redes: O sistema educativo é anacrónico.

As limitacións do pensamento económico

Artigo de Vicenç Navarro que sinala como a excesiva disciplinariedade do mundo académico español obstaculiza a comprensión da crise financeira e económica actual.

...Hoxe, para entender o que ocorre na Unión Europea non é suficiente con saber de economía. Hai que saber da distribución do poder nas nosas sociedades, que é un tema máis político que económico. E aí está un dos grandes problemas do mundo académico español: a súa excesiva disciplinariedade.

Ver artigo completo >>

É país para vellos

Artigo publicado hoxe en el diario.es por Antonio Orejudo

Nesta España atemorizada e estupefacta o persoal sanitario da Comunidade de Madrid estanos dando a todos unha lección de coraxe e resistencia. Non só estou orgulloso del; tamén estou conmovido porque cando sae á rúa e rodea a Asemblea de Madrid non só loita polo seu posto de traballo, senón tamén polo espírito universal e gratuito dun dos sistemas de saúde publica máis baratos e eficaces do mundo. A súa exposición pública é tanto máis meritoria canto peor é a calaña dos cipayos que presiden a Comunidade e dirixen a consellería correspondente. Hai moitos ollos postos en Madrid. Si os intereses privados pasan aquí por encima dos públicos, antes ou despois sucederá o mesmo no resto de comunidades, incluído o paraíso socialista de Andalucía.

Pero o formidable éxito da marea branca fai máis evidente e doloroso o relativo fracaso da marea verde. Xa non nos acordamos, pero antes de que esta pandilla de buhoneros puxese o noso sistema de saúde pública en almoneda, o PP de Madrid, coa exseñora á cabeza, concentrou todas as súas enerxías en deteriorar un pouco máis o ensino público para que deixase de facerlle competencia á concertada. O plan era - como o sería logo na sanidade - disuadir ás clases medias de que matriculasen aos seus fillos nos colexios públicos - que quedarían reducidos a un servizo mínimo e caritativo para os pobres -, e dirixir todo ese volume de negocio cara á concertada, se é posible relixiosa, e cara aos colexios de pago.

As universidades españolas, entre as máis caras de Europa

As taxas universitarias españolas sitúanse entre as máis elevadas do continente. Os graos universitarios son os oitavos máis caros de toda a Unión Europea, e os másteres, os sétimos máis custosos. Así o recolle o informe Estudiar en Europa: precios de matrículas y bolsas en las universidades europeas, que se presenta hoxe en Barcelona. O estudo, elaborado polo Observatorio do Sistema Universitario (OSU), conta cunha información ata agora descoñecida, porque o Estado español foi un dos poucos que non facilitou os datos das taxas universitarias á Comisión Europea para que esta elaborase un estudo comparativo respecto diso (o National Student Fee and Support Systems, 2011/2012).

Ver artigo completo en el diario.es

As 14 claves da reforma educativa de Wert

Artigo publicado hoxe por el diario.es

O borrador da reforma da lei de Educación presentado polo ministro José Ignacio Wert ás Comunidades Autónomas, e que se desenvolveu sen diálogo nin consenso coa comunidade educativa, provocou innumerables debates sobre o modelo lingüístico. Con todo, este apartado, moi político, eclipsou outros puntos peliagudos e transcendentes dunha lexislación que ás veces recorda demasiado ao modelo educativo de épocas xa superadas. Estes son os cambios máis relevantes e polémicos da nova normativa, que suporán un custo de case 60 millóns de euros pór en marcha e que este xoves sacaron a miles de persoas á rúa en toda España.

1. Declaración de intencións no prefacio
Na LOE definíase a educación como "o medio de transmitir valores, renovar a cultura (...) fomentar a convivencia democrática, o respecto ás diferenzas individuais, promover a solidariedade e evitar a discriminación (...) para lograr a cohesión social. (...) É o medio máis adecuado para garantir o exercicio da cidadanía democrática, responsable, libre e crítica".

No borrador do anteproxecto de lei da LOMCE no seu quinto parágrafo apunta máis ben á educación como medio para crear cidadáns empregables e capaces de competir no libre mercado: "O nivel educativo dos cidadáns determina a súa capacidade de competir con éxito no ámbito do panorama internacional e de afrontar os desafíos que se expoñan no futuro. Mellorar o nivel dos cidadáns (...) supón abrirlles as portas a postos de traballo de alta cualificación, o que representa unha aposta polo crecemento económico e por un futuro mellor".

2. Axentes privados na regulación pública
A LOMCE inclúe unha definición do que é o "Sistema Educativo Español" na que, curiosamente, as familias e asociacións de pais non foron incluídas, pero si os axentes privados, aos que se lles dá capacidade reguladora, o que podería interpretarse como unha porta á privatización efectiva do sistema de ensino. Di así: "O conxunto de axentes, públicos e privados, que desenvolven funcións de regulación, de financiamento ou de prestación do servizo da educación en España e os seus beneficiarios".

El desengaño de internet - Evgeny Morozov

Cando en xuño de 2009 estalou a revolta en Irán, os medios de comunicación occidentais apresuráronse a bautizar aquelas protestas como a primeira revolución Twitter, e numerosos analistas e políticos viron en semellante - e aparente - demostración palpable do poder axitador das redes sociais un reforzo para o seu ciberutopismo.

Con todo, e a pesar do moito que se fala de internet como ferramenta de democratización, réximes autoritarios como os de Irán e China seguen sen dar mostras de inestabilidade. De feito, segundo revela neste libro Evgeny Morozov, están utilizando internet para perfeccionar as súas técnicas de espionaxe sobre a poboación.

A xuízo de Morozov, o que os ciberutopistas esquecen é que as inmensas posibilidades de internet poden utilizarse para facer campaña a favor das liberdades, si, pero tamén para todo o contrario, é dicir, para fomentar a represión, o conformismo e a cegueira.

E non só a través da censura: Morozov, el mesmo un ciberutopista converso, defende que internet, máis que o catalizador dun cambio que levará aos mozos á rúa, podería moi ben ser o novo opio das masas. Á fin e ao cabo, «as procuras máis populares nos buscadores de internet rusos non son que é a democracia? ou como protexer os dereitos humanos?, senón que é o amor? e como perder peso?.» Armado de probas concluíntes, Morozov pon de manifesto neste libro que teremos que deixar de pensar que internet e os medios sociais son liberadores per se, e que iniciativas ambiciosas e en aparencia nobres como a promoción da «liberdade en internet» poden ter desastrosas implicacións para o futuro da democracia no seu conxunto.

Vía PlanetadeLibros.com

Medios de Desinformación - Rosa María Calaf

Rosa María Calaf é xornalista e antiga correspondente de RTVE. Nesta entrevista con ATTAC TV fai unha magnífica descrición sobre os medios de (des)información e o eixo do pensamento único do que se alimentan.